• xxx

Mi madre (1)

Jan Anne Schoonhoven, dierenarts

De Spaanse lesjes die ik dagelijks maak, zijn drie jaar geleden begonnen met de simpelste woorden en zinnetjes. Net zoals ruim 50 jaar geleden de eerste Franse leesles voor kinderen in de hoogste klas van de basisschool begon met 'Papa fume une pipe (papa rookt een pijp) et maman lit le courant (en mama leest de krant)'. Dat zou nu overigens niet meer kunnen… nog los van het feit dat roken uit den boze is geworden, is het roken ook niet meer specifiek een mannending in een gender-neutrale maatschappij. Hoewel de pijp wel een vrouwelijk lidwoord heeft. Dat dan weer wel…

Zoals gezegd, het Spaans gaat rustig van start: 'Mi madre come una manzana.' Mijn moeder eet een appel. Dat klinkt gezonder dan roken, hoewel in het Frans het lezen van de krant ook goed informerend en tevens voeding voor de ziel is. 'El padre camina.' De vader loopt… De mijne helaas niet meer. Geboren in november 1926, overleed hij in oktober 2008, ruim een maand voordat hij 83 zou worden. Dus zeg maar twee jaar boven het gemiddelde van toen, maar wat mijn moeder en ons betreft veel te vroeg.

Van zijn dertiende tot zijn vijftigste heeft mijn vader stevig gerookt. Nooit pijp. Alleen maar sigaretten. Veel sigaretten. Het hoorde erbij. Als je in zijn tijd niet rookte, mankeerde je iets. Op ouderverjaardagen mochten wij als kinderen voor de gasten op ieder tafeltje de sigaretten in de daarvoor bestemde glaasjes stijf rechtop zetten, met uiteraard een asbakje erbij. Gastvrij onthaal. Destijds drukte ik er stiekem twee achterover en achter een elektriciteitshokje, omzoomd door dicht struikgewas en zodoende goed beschut tegen spiedende ogen, stak ik samen met een vriendje mijn eerste sigaret op en nam een teug. Het was gelijk mijn laatste.

Mijn moeder was zo astmatisch als de pest en dat zal, behalve zijn eigen gezondheid, voor mijn vader de reden geweest zijn om op zijn vijftigste met behulp van de toenmalige televisieactie van de NCRV te stoppen met die ellende. Wellicht dankzij die NCRV maakten mijn kinderen mijn vader nog een tijd mee! Ik vind het tot op de dag van vandaag een uitermate grote prestatie. Hij had een drukke kantoorbaan die in de naoorlogse periode begon, nadat hij als soldaat diende in Nederlands-Indië. Hij werkte van de vroege ochtend (voor de drukte uit in Scheveningen en later in Den Haag zijn) tot diep in de avond. In een tijd waarin roken een normaal onderdeel was van je bestaan. En behalve zijn borreltje(s) voor het slapengaan zo'n beetje de enige geneugten van zijn leven in die tijd. Mijn vader.

(Wordt vervolgd.)