• Herman Fijnheer draagt het boek op aan zijn vader Jaap Fijnheer, die vorige week op bijna 92-jarige leeftijd is overleden.

Boek als ode aan kunstenaar Dirk Breed

KOLHORN Weidse West-Friese landschappen, imposante luchten en bijzonder kleurgebruik: Herman Fijnheer heeft het werk van Dirk Breed zó leren waarderen, dat hij een boek heeft gemaakt over de kunstschilder.

Dirk Breed is in 1920 geboren in Kolhorn en bracht zijn jeugd door in dit vissersdorp. Tijdens WOII kreeg hij les van Thijs Sterk uit Schoorl en in 1946 ging hij naar de Rijksacademie voor Beeldende Kunsten in Amsterdam. Hij trouwde in 1957 en verhuisde in 1965 naar Waverveen onder de rook van Amsterdam, maar bleef Kolhorner in hart en nieren. Als kunstenaar heeft hij in heel Nederland naamsbekendheid gekregen: naar schatting hangen er zo'n 1.000 werken bij particulieren en musea in het land.

WEST-FRIESE ROOTS "Ondanks dat hij hier niet meer woonde, is Dirk Breed zijn hele leven West-Friese landschappen blijven schilderen. Je herkent zijn schilderijen meteen aan hun geheel eigen stijl", vertelt Herman Fijnheer. "Denk aan de typische vergezichten, waarin wind, regen en storm vrij spel hebben. Polders, dijken, ringvaarten, gemalen en sluizen en boerderijen komen veel terug. Met hier en daar een nietig element, zoals een eenzame fietser: wind tegen, voorover gebogen over het stuur…" Als je ouder wordt, ga je je roots meer waarderen, vindt Herman Fijnheer. Hij is, net als zijn echtgenote Marjan, een echte West-Fries. Samen wonen ze al jaren in hartje Winkel. Hij geeft daarmee een eerste verklaring voor zijn waardering van het werk van Dirk Breed. Dat was overigens geen liefde op het eerste gezicht: "Toen ik voor het eerst een expositie van hem zag, zo'n vijftien jaar geleden, had ik niet zoveel met kunst. Zijn werk vond ik in eerste instantie wat simplistisch."

EENZAAMHEID Pas later begon Herman Fijnheer de diepte te zien en de essentie te begrijpen. "Zijn schilderijen zijn méér dan verf op doek: ze vertellen het verhaal van West-Friesland. De schilder filmde met oude cameraatjes en ging beeld voor beeld op zoek naar dat ene verstilde landschap. In zijn atelier schilderde hij dat dan. De eenzaamheid in die landschappen geeft stof tot nadenken." Ook werd hij geraakt door de techniek. "Dirk Breed gebruikte vele lagen verf en creëerde reliëf. De schilderijen hebben één natuurlijke kleur, groen, en lijken wat donker. Maar zet er een spot op en zijn lievelingskleuren blauw en rood springen eruit. Blauw voor de diepte, de eindeloze verten. Rood om mee te vechten, een opdringerige kleur met een afgewogen plek. Zo hebben zijn schilderijen een herkenbare, wat surrealistische aanblik."

ZWAAR LEVEN Herman Fijnheer bezocht exposities, kocht eens een schilderij, las publicaties en sprak mensen die Dirk Breed hadden gekend. Zo kreeg hij een steeds beter beeld van de schilder én het verhaal achter de schilderijen. "Hij heeft een zwaar leven gehad: verloor jong zijn vader en had een mank been door een ernstige ziekte. Grote armoe kende hij. Gelukkig begon hij later beter te boeren doordat zijn schilderijen bekender werden. Maar hij is altijd een nuchtere, sobere West-Fries gebleven. Dát zie je in zijn werken terug." In 2004 overleed de schilder. Hij werd begraven in Kolhorn, naast zijn ouderlijk huis.

PRIVÉ-FOTO'S Herman Fijnheer werkte, met tussenpozen, tien jaar aan het naslagwerk van 128 pagina's, dat wordt uitgegeven door Stichting Uitgeverij Noord-Holland en eind november verschijnt. Het boek brengt leven en werk van Dirk Breed in beeld en is gelardeerd met privé-foto's en foto's van zijn werken. Herman Fijnheer beoogt met het boek hernieuwde belangstelling op te wekken voor Dirk Breed: "Dat verdient zijn bijzondere werk."

EXPOSITIES Op 2, 3, 9 en 10 december zijn er gratis tentoonstellingen bij Galerie Ronald Kraayeveld in Noord-Scharwoude en in Erfgoedcentrum OpZeeLand in Kolhorn. De boeken zijn daar ook te koop. "Voor liefhebbers een heel goede gelegenheid om veel werken van Dirk Breed ineens te bekijken." Het boek kost 29,95 euro en is te bestellen via bestellen@uitgeverijnoordholland.nl of www.dirkbreed.nl.